O le mea aupito lata mai e fiafia i ai tupe fa'afaigaluega o le pisinisi fa'atau vave lea o mea'ai i luga ole initaneti. O Getir o se kamupani Take e 6 tausaga le matua ma o lo'o taumafai e sili atu i ana tauva fou i le fa'alauteleina o le lalolagi.
Lonetona-O se tagata fou e faimalaga i le va o Uber Eats, Just Eat ma uila vilivae ma sikuti a Deliveroo i le ogatotonu o Lonetona ua folafola mai e faʻamalieina ou manaʻoga mo sukalati poʻo se paina aisa kulimi i se taimi vave lava: Fai mai le kamupani Take Getir o le a lafo au meaʻai i le 10 minute.
O le saoasaoa o le tuʻuina atu o oloa a Getir e mafua mai i se fesoʻotaʻiga o faleteuoloa lata ane, e tutusa ma le saoasaoa ofoofogia o le faʻalauteleina talu ai nei a le kamupani. I le lima ma le afa tausaga talu ona amata le faʻataʻitaʻiga i Turkey, na faʻafuaseʻi ona tatalaina i atunuu e ono o Europa i le tausaga nei, maua ai se tauva, ma ua faʻamoemoeina e amata galuega i le itiiti ifo ma le tolu aai o Amerika, e aofia ai Niu Ioka, i le faʻaiuga o le 2021. I totonu o le ono masina, na maua ai e Getir le toeitiiti $1 piliona e faʻamalosia ai lenei faʻamaʻi.
“Ua matou faatelevaveina a matou fuafuaga e o atu i nisi atunuu auā afai matou te lē faia, o le a faia e isi,” o le saunoaga lea a le fa’avae o le Getir, Nazem Salur (o le uiga o lenei upu o le “aumai” i le gagana Turki. O le uiga lea o le). “O se tu’uga lenei e fa’asaga i le taimi.”
Na toe tepa i tua Mr. Saruer ma sa sa'o lava. I Lonetona lava ia, i le tausaga talu ai pe tusa o lea, e lima kamupani fou e momoli atu mea'ai vave ua o atu i auala. O le Glovo o se kamupani Sipaniolo e 6 tausaga le matua e tu'uina atu mea'ai ma mea'ai mai faleaiga. Na maua le silia ma le $5 piliona ia Aperila. I le masina talu ai, na maua ai e le Gopuff i Philadelphia ni tupe mai tagata teu tupe e aofia ai le SoftBank Vision Fund e $1.5 piliona.
I le taimi o le faʻamaʻi, sa tapunia fale mo ni masina ma e faitau miliona tagata na amata ona faʻaaogaina le tilivaina o meaʻai i luga ole laiga. Ua faʻateleina le aofaʻi o tagata e totogi mo le tilivaina o meaʻai mo le tele o mea, e aofia ai le uaina, kofe, fugālaau ma pasta. Ua puʻeina e le au teu tupe lenei taimi ma lagolagoina kamupani e mafai ona aumaia ia te oe soʻo se mea e te manaʻo ai, e le gata i se taimi vave, ae i totonu o ni nai minute, pe o se napekini pepe, se piza faʻaʻaisa poʻo se fagu samasama aisa.
O le vave fa'ao'oina atu o mea'ai o le isi la'asaga lea i le galu o mea taugata e lagolagoina e tupe fa'afaigaluega. Ua masani lenei tupulaga i le fa'atonuina o tautua ta'avale la'u pasese i totonu o ni nai minute, malaga i fale taugofie e ala i le Airbnb, ma le tu'uina atu o fa'afiafiaga pe a mana'omia.
“E lē gata mo ē mauoa lenei mea, e mauoa, e mafai e ē mauoa ona fa’aumatia,” o le saunoaga lea a Mr. Saruer. “O se totogi taugofie lenei,” o lana fa’aopoopoga mai lea. “O se auala taugofie tele lenei e fa’afiafia ai oe lava.”
E faigata ona maua le tupe mama mai le pisinisi e tuʻuina atu meaʻai. Peitaʻi, e tusa ai ma faʻamaumauga a le PitchBook, e leʻi taofia ai e lenei mea le aufaipisinisi mai le faʻatupeina o le tusa ma le $14 piliona i le tuʻuina atu o meaʻai i luga ole laiga talu mai le amataga o le 2020. I le tausaga nei lava ia, na faʻamaeʻaina ai e le Getir ni taʻamilosaga se tolu o le faʻatupeina.
E maua ea e Getir ni tupe mama? “Leai, leai,” o le tala lea a Mr. Saruer. Na ia fai mai a maeʻa le tasi pe lua tausaga, e mafai e se nuʻu ona maua ni tupe mama, ae e le faʻapea ai ua uma ona maua e le kamupani atoa ni tupe mama.
Na saunoa Alex Frederick, o se tagata suʻesuʻe i le PitchBook o loʻo suʻesuʻeina le pisinisi tekonolosi meaʻai, e foliga mai o loʻo feagai le pisinisi ma se vaitaimi o le faʻalauteleina vave. (Reid Hoffman) na fatuina e faʻamatala ai le faʻavae o tagata faʻatau i le lalolagi atoa o se kamupani o loʻo tauva e tuʻuina atu auaunaga e sili atu nai lo se isi lava tauva. Na faaopoopo mai Mr. Frederick e faapea i le taimi nei, e tele le tauvaga i le va o kamupani, ae e leai se eseesega tele.
O se tasi o uluai tagata teu tupe tetele a Getir o Michael Moritz, o se pilionaea o tagata fai pisinisi ma o se paaga a Sequoia Capital, o lē ua lauiloa i ana peti muamua i Google, PayPal, ma Zappos. “Na faʻaosofia e le Getir loʻu naunau aua ou te leʻi faʻalogo i ni tagata faʻatau o loʻo faitio e faʻapea na vave tele ona latou mauaina oka,” o lana tala lea.
“E foliga faigofie le tuʻuina atu i le sefulu minute, ae o le a iloa e tagata fou o le sailia o tupe o le vaega sili ona faigofie lea o le pisinisi,” o lana tala lea. Na ia taʻua e ono tausaga na alu ai i le Getir—“o le faavavau o lo tatou lalolagi”—e foia ai ona faafitauli tau galuega.
E ui i lea, o auala i totonu o taulaga i le lalolagi atoa o loo tumu pea i auaunaga fou o le tilivaina o meaai. A o faateleina le tauvaga, o kamupani faanatinati i Lonetona—e pei o Gorillas, Weezy, Dija ma Zapp—ua ofoina atu ni faapau tetele. I se tasi taimi, na ofoina atu ai e Getir ni meaai e tau i le 15 pauna (pe tusa ma le US$20.50) mo le 10 sene (pe tusa ma le 15 sene).
E le aofia ai auaunaga ave'ese ua ulufale i mea'ai (e pei o le Deliveroo). I le taimi lea, e ui i le saoasaoa tele, o lo'o i ai nei supamaketi ma faleoloa i tulimanu e tu'uina atu auaunaga tiliva, fa'apea fo'i ma auaunaga supamaketi a Amazon.
A maeʻa le faʻalauiloa, pe o le a faʻavaeina ea e tagata faʻaoga ni masaniga malolosi pe lava le faʻamaoni i se faʻailoga? O le mamafa tele o tupe mama o lona uiga e le o nei kamupani uma o le a ola.
Na saunoa Mr. Salur e lē fefe o ia i le tauvaga i le vave tuʻuina atu o meaʻai. Na te faʻamoemoe o loʻo i ai i atunuʻu taʻitasi ni kamupani se tele, e pei lava o faleoloa tetele o loʻo tauva. O loʻo faʻatali mai i le Iunaite Setete le Gopuff, lea o loʻo i ai ana galuega i setete e 43 ma lipotia mai o loʻo sailia se tau aogā e $15 piliona.
O Saruer, 59 tausaga, na ia faʻatau atu se fale gaosi oloa ua tapunia mo le tele o tausaga, ma amata ai se pisinisi mulimuli ane i lana galuega. Talu mai lena taimi, o lana taulaʻiga o le saoasaoa ma le faʻatautaia o felauaiga i totonu o le taulaga. Na ia faʻavaeina le Getir i Istanbul i le 2015 faʻatasi ma isi tagata teu tupe e toʻalua, ma i le tolu tausaga mulimuli ane na ia fatuina ai se polokalama e faʻatau ai taʻavale e mafai ona maua ai e tagata taʻavale i totonu o le tolu minute. Ia Mati o lenei tausaga, ina ua maua e le Getir le 300 miliona tala Amerika, na faʻatatauina le tau o le kamupani i le 2.6 piliona tala Amerika, ma avea ai ma unicorn lona lua a Turkey, ma na faʻatatauina le tau o le kamupani i le silia ma le 1 piliona tala Amerika. O aso nei, ua faʻatatauina le tau o le kamupani i le $7.5 piliona.
I aso muamua, sa taumafai Getir i ni auala se lua e ausia ai lana sini e 10-minute. Metotia 1: E teuina ai le 300 i le 400 oloa a le kamupani i totonu o se loli ua fealua’i. Peita’i, o le aofa’i o oloa e mana’omia e le tagata fa’atau e sili atu nai lo le gafatia o le loli (ua fuafua nei e le kamupani o le aofa’i sili ona lelei e tusa ma le 1,500). Sa fa’aleaogaina le tu’uina atu o le veni.
Na filifilia e le kamupani le Metotia 2: Tu'uina atu e ala i uila eletise po'o mopeds mai se fa'asologa o faleoloa pogisa (o se fa'afefiloi o faleteuoloa ma supamaketi laiti e aunoa ma ni tagata fa'atau), o auala vaapiapi e laina i fata o mea'ai. I Lonetona, e silia ma le 30 faleoloa uliuli a Getir ma ua amata ona lafoina atu i Manchester ma Birmingham. E tusa ma le 10 faleoloa e tatala i Peretania i masina ta'itasi ma e fa'amoemoe e tatala le 100 faleoloa i le fa'ai'uga o lenei tausaga. Na saunoa Mr. Salur o le tele o tagata fa'atau o lona uiga o le tele o tagata, ae le o se faleoloa tele.
O le luʻitau o le sailia lea o nei meatotino—e tatau ona latalata i fale o tagata—ona feutagaʻi lea ma pulega eseese i le lotoifale. Mo se faʻataʻitaʻiga, ua vaevaeina Lonetona i ni komiti faapena e 33, ma e tofu lava ma le komiti e tuʻuina atu pemita ma faʻaiʻuga tau fuafuaga.
I Battersea, i saute sisifo o Lonetona, ua naunau Vito Parrinello, le pule o le tele o faleoloa faasolitulafono, e aua ne’i fa’alavelave tagata tiliva mea’ai i o latou tuaoi fou. O le faleoloa pogisa o lo’o i lalo o le fa’alava o le nofoaafi, o lo’o natia i tua o le fale mautotogi fou ua fausia. I itu uma e lua o le scooter eletise o lo’o fa’atali mai, o lo’o i ai fa’ailoga o lo’o tusia ai “Aua le ulaula, aua le alalaga, aua le musika leotele”.
I totonu, o le a e faalogoina ni logo e le motusia e faailoa atu ai i le aufaigaluega o loo oo mai poloaiga. E filifili e le tagata e piki se ato, aoina mea ma teuina i totonu o taga mo le tagata tietie e faaaoga. O le tasi puipui sa tumu i pusaaisa, o le tasi o na pusaaisa sa na o le samasama. I soo se taimi, e lua pe tolu tagata e piki o loo fealuai i le auala savali, ae i Battersea, e filemu ma filemu le siosiomaga, lea e matua ese lava mai le mea moni e faapea o a latou gaioiga e sa'o i le sekone. I le aso mulimuli, o le averesi o le taimi e teu ai se poloaiga e 103 sekone.
Na saunoa Mr. Parrinello o le faapuupuuina o le taimi e tuuina atu ai oloa e manaomia ai le lelei o le faleoloa—e le tatau ona faalagolago i avetaavale o loo taufetuli atu i tagata faatau. “Ou te le manao ia latou lagonaina foi le mamafa o le taufetuli i luga o le auala,” o lana faaopoopo mai lea.
E tāua le mātauina o le toʻatele o tagata faigaluega a Getir o tagata faigaluega tumau, ma totogi o aso malolo ma penisione, auā e ʻalofia e le kamupani le faʻataʻitaʻiga o le gig economy lea ua mafua ai ona molia kamupani e pei o Uber ma Deliveroo. Ae e ofoina atu konekarate mo tagata e manaʻo i le fetuutuunaʻi pe naʻo le sailia o galuega pupuu.
“O loʻo i ai se manatu e faʻapea afai e le o se konekarate lenei galuega, e le mafai ona aoga,” o le tala lea a Mr. Salur. “Ou te le ioe i ai, o le a aoga.” Na ia faʻaopoopo mai: “A e vaʻai i le faleoloa tele, o nei kamupani uma ua faʻafaigaluegaina tagata faigaluega ma o le a latou le gau.”
O le faafaigaluegaina o tagata faigaluega nai lo o tagata konekarate e faatupuina ai le faamaoni, ae e iai lona tau. E faatau e Getir oloa mai tagata faatau oloa si'isi'i ona totogi lea o se totogifuapauina e 5% i le 8% maualuga atu nai lo le tau o se supamaketi tele. O le mea e sili ona taua, e le taugata tele le tau nai lo le tau o se faleoloa laitiiti i le lotoifale.
Na saunoa Mr. Salur e 95% o faleoloa pogisa i Turkey o ni pisinisi tutoatasi e umia e pisinisi, ma faaopoopo mai ai e talitonu o lenei faiga e mafai ona gaosia ai ni pule sili atu. A oo ina matua le maketi fou, e ono aumaia e Getir lenei faataitaiga i le maketi fou.
Ae o se tausaga pisi tele lenei. Seia oo i le 2021, o le a na'o Turkey lava e fa'agaoioia ai le Getir. I le tausaga nei, e fa'aopoopo atu i 'a'ai i Egelani, na fa'alauteleina fo'i le Getir i Amsterdam, Pale ma Perelini. I le amataga o Iulai, na faia ai e le Getir lana fa'atauga muamua: Blok, o le isi kamupani tiliva mea'ai o lo'o fa'agaoioia i Sepania ma Italia. Na fa'avaeina i le lima masina talu ai.
Taimi na lafoina ai: 15 Nov-2021
